Jaarverslag 2014

Het jaar in het kort

 

Merkbare spanning

De Rechtspraak behandelde het afgelopen jaar 1,75 miljoen rechtszaken. Van een omgangsregeling voor de kinderen tot ontslagzaken; van berechting van een dronken automobilist tot het bestraffen van een verkrachter; van burenruzies tot ondertoezichtstellingen - in de rechtspraak herken je vrijwel alles wat zich in de samenleving voordoet.

De instroom van rechtszaken is ten opzichte van 2013 nagenoeg gelijk gebleven, al verschillen de ontwikkelingen per rechtsgebied. In 2014 zagen we een stijging van het aantal zaken rond bewind en ondertoezichtstellingen van meerderjarigen. Dit zijn verzoeken tot instelling van bewind, mentorschap en curatele, en het toezicht daarop. Dit type zaken neemt al geruime tijd toe, mede als gevolg van de ‘vergrijzing’ en het beleid bij ziekenhuizen en zorginstellingen. Deze zorginstellingen willen graag met één aanspreekpunt (de bewindvoerder, mentor of curator) te maken hebben en dat wordt vervolgens bij de rechter geregeld. Het totaal aantal lopende beschermingsbewinden over beschermingsbewind bedroeg eind 2014 ruim 260.000, een verdubbeling vergeleken met begin 2009, toen er ruim 130.000 liepen.

In 2014 werkten er 2.400 rechters en raadsheren in Nederland. Zij doen hun werk niet alleen: 7.500 medewerkers staan hen bij, van gerechtsbodes tot griffiers. De samenleving mag van de Rechtspraak verwachten dat elke rechtszaak zorgvuldig wordt behandeld. De rechter neemt immers beslissingen die diep ingrijpen in het leven van mensen. Dit vraagt om onafhankelijkheid, onpartijdigheid en deskundigheid; om rechtspraak van hoge kwaliteit. Dat kan op gespannen voet staan met het zeer grote aantal zaken dat jaarlijks moet worden afgedaan.

Deze spanning is voelbaar voor de Rechtspraak als organisatie en voor veel raadsheren en rechters. Hun betrokkenheid is groot, en zij vormen de hoeders van de kwaliteit van de rechtspraak. Het verminderen van deze spanning was in 2014 een belangrijke opgave. Een visitatie door externe deskundigen, die de kwaliteitszorg en de organisatie van de rechtspraak elke vier jaar onderzoeken, leverde hiervoor belangrijke inzichten en aanbevelingen.

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat het maatschappelijk vertrouwen in de rechtspraak en in het ambt van rechter relatief hoog is. Dit vertrouwen is echter niet vanzelfsprekend. Daarom heeft de Rechtspraak in 2014, net als in voorgaande jaren, veel gedaan om aan te sluiten op de behoeften van de samenleving: de versterking van de organisatie, een snellere behandeling van rechtszaken, en een vereenvoudiging en digitalisering van de procedures.