Jaarverslag 2014

2014 in Cijfers

7 Instroomontwikkeling

7.1 De kantonrechter

Het totale aantal bij de kantonrechter aangebrachte zaken nam in 2014 opnieuw toe, nu met 3 procent, tot 1.109.810 zaken.

Het aantal familierechtelijke zaken bij de kantonrechter nam in totaal met 14 procent toe. Het zijn zaken rond het beschermingsbewind over meerderjarigen, dat wil zeggen verzoeken tot bewind en het toezicht daarop (rekening en verantwoording). In 2014 gingen circa 370.000 zaken over bewind en dat is circa 100.000 meer dan begin 2010. Dit type zaken neemt al geruime tijd toe, mede als gevolg van de ‘vergrijzing’ en het beleid bij ziekenhuizen en zorginstellingen. Voor deze instanties heeft het voordelen met één ‘officieel’ aanspreekpunt te maken te hebben en zij vragen daarom steeds meer om een vorm van bewind. Het totaal aantal lopende beschermingsbewinden bedroeg eind 2014 ruim 260.000, een verdubbeling vergeleken met begin 2010, toen er ruim 130.000 bewinden liepen.

Er zijn drie vormen van bewind om mensen te beschermen die zelf geen goede beslissingen kunnen nemen: curatele, bewind en mentorschap.

Bewind is voor mensen die hun financiële zaken niet zelf kunnen regelen. De bewindvoerder neemt beslissingen over het geld en de goederen van de betrokkene. Wie onder bewind staat, blijft handelingsbekwaam. Ruim tweederde van de eind 2014 lopende bewinden betrof deze vorm van bewind, circa 182.000.

Mentorschap is voor mensen die hun persoonlijke zaken niet meer zelf kunnen regelen. De mentor neemt beslissingen over de verzorging, verpleging, behandeling of begeleiding van de betrokkene. Iemand die een mentor heeft, blijft handelingsbekwaam. Ruim een op de vijf van de eind 2014 lopende bewinden betrof mentorschap, circa 57.000.

Curatele is voor mensen die hun financiële en persoonlijke zaken niet zelf kunnen regelen. De curator neemt beslissingen over geld, verzorging, verpleging, behandeling of begeleiding van de betrokkene. Iemand die onder curatele staat, is handelingsonbekwaam. Circa 9 procent van de eind 2014 lopende bewinden betrof curatele, circa 24.000.

De instroom van handelszaken bij de kantonrechter nam in 2014 met circa 3 procent verder af. Deze afname is geringer dan in de periode 2011-2013, toen er sprake was van een sterke daling. Door de verdergaande daling komt deze groep zaken voor het eerst sinds 2007 onder de 500.000. De grootste groep handelszaken vormen de dagvaardingszaken (waaronder veel incassozaken) en het volume daarvan nam met circa 3 procent af, tot circa 462.000 zaken. Bij deze voortdurende afname spelen gedragseffecten bij partijen (bedrijven, particulieren, deurwaarders en incassobureaus) een rol, onder invloed van de economische crisis, maar ook de verhogingen van griffierechten voor veel voorkomende zaken in de afgelopen jaren en de normering van buitengerechtelijke incassokosten.

Binnen de groep handelszaken nam ook het aantal zogenoemde geregelde arbeidsontbindingen zeer sterk af tot circa 3.300, een afname van 38 procent ten opzichte van 2013. In 2008 waren dat er nog bijna 17.000. Geregelde arbeidsontbindingen zijn ontbindingsverzoeken waarbij partijen het al met elkaar eens zijn, ook over de ontslagvergoeding, maar waarbij partijen dat wel in een rechterlijke uitspraak willen laten vastleggen.

De instroom overtredingszaken nam opnieuw sterk af (8 procent) en is met 60.000 zaken nog slechts een derde van het niveau in 2006. Dit gaat om een meerjarige trendmatige afname, sinds 2010, onder andere als gevolg van toepassing van de OM-strafbeschikking.

Het aantal Mulderzaken (inclusief gijzelingen in vervolg op de OM strafbeschikking) is op het hoge niveau van 2013 gebleven. Dit zijn zaken die gaan over lichte verkeersovertredingen met een opgelegde boete.3 Binnen de groep Mulderzaken waren twee verschillende bewegingen waarneembaar. In 2014 vertoonden de beroepen in het kader van de wet Mulder (verkeersboetes) een duidelijke groei, terwijl de vorderingen gijzeling een afname te zien gaven. Dit betreft dan vordering tot gijzeling van degene die de boete niet heeft betaald (maar ook niet in beroep is gegaan tegen de boete).

3 Procedures over verkeersboetes vallen niet allemaal onder Mulderzaken. Wanneer ze gefiscaliseerd zijn, zijn het belastingzaken.